NACRT ZAKONA O STEČAJU I LIKVIDACIJI BANAKA, ODNOSNO KREDITNIH INSTITUCIJA, DRUŠTAVA ZA OSIGURANjE I DAVALACA FINANSIJSKOG LIZINGA - Tekst propisa

I. UVODNE ODREDBE

Član 1.

            Ovim zakonom uređuju se uslovi i postupak stečaja i likvidacije banaka odnosno kreditnih institucija koje imaju značenje utvrđeno zakonom kojim se uređuju kreditne institucije (u daljem tekstu: banka), društava za osiguranje i davalaca finansijskog lizinga koji imaju dozvolu Narodne banke Srbije za rad, odnosno za obavljanje poslova.

Član 2.

            Postupak stečaja nad bankom, društvom za osiguranje i davaocem finansijskog lizinga pokreće se rešenjem nadležnog suda o otvaranju stečajnog postupka, koje se donosi na osnovu rešenja Narodne banke Srbije o ispunjenosti uslova za pokretanje postupka stečaja nad bankom, društvom za osiguranje ili davaocem finansijskog lizinga.

            Postupak stečaja nad bankom, društvom za osiguranje i davaocem finansijskog lizinga sprovodi se i na predlog likvidacionog upravnika, odnosno Agencije za osiguranje depozita (u daljem tekstu: Agencija) kad se utvrdi da imovina likvidacionog dužnika nije dovoljna da podmiri sva potraživanja poverilaca ili ukoliko likvidacioni dužnik nema imovine iz koje se mogu namiriti poverioci, u skladu sa članom 27. ovog zakona.

Član 3.

            Postupak likvidacije nad bankom, društvom za osiguranje i davaocem finansijskog lizinga pokreće se rešenjem nadležnog suda o pokretanju postupka likvidacije, koje se donosi na osnovu rešenja Narodne banke Srbije o ispunjenosti uslova za pokretanje postupka likvidacije nad bankom, društvom za osiguranje ili davaocem finansijskog lizinga.

II. POSTUPAK STEČAJA

1. Pokretanje postupka stečaja

Član 4.

            Istovremeno sa donošenjem rešenja o oduzimanju dozvole za rad banci, Narodna banka Srbije donosi rešenje o ispunjenosti uslova za pokretanje postupka stečaja nad bankom.

            Izuzetno od stava 1. ovog člana, ako je nad bankom kojoj je oduzeta dozvola za rad pokrenut postupak restrukturiranja, rešenje o ispunjenosti uslova za pokretanje postupka stečaja ili postupka likvidacije banke Narodna banka Srbije donosi u sledećim slučajevima:

            1) kada je, u skladu sa zakonom kojim se uređuju kreditne institucije, primenom instrumenata restrukturiranja izvršen prenos imovine i obaveza banke, a Narodna banka Srbije oceni da su tim prenosom ispunjeni ciljevi restrukturiranja;

            2) kada se, u skladu sa zakonom kojim se uređuju kreditne institucije, u toku postupka restrukturiranja utvrdi da je potrebno obezbediti dodatna sredstva za finansiranje restrukturiranja, a ova sredstva ne budu obezbeđena u skladu sa odredbama tog zakona;

            3) kada Narodna banka Srbije oceni da se ciljevi restrukturiranja više ne mogu ispuniti.

            Istovremeno s donošenjem rešenja o oduzimanju dozvole za obavljanje poslova osiguranja, Narodna banka Srbije donosi rešenje o ispunjenosti uslova za pokretanje postupka stečaja nad društvom za osiguranje.

            Istovremeno s donošenjem rešenja o oduzimanju dozvole za obavljanje poslova davaoca finansijskog lizinga, Narodna banka Srbije donosi rešenje o ispunjenosti uslova za pokretanje postupka stečaja nad davaocem finansijskog lizinga.

            Rešenje o ispunjenosti uslova za pokretanje postupka stečaja nad bankom, društvom za osiguranje i davaocem finansijskog lizinga je konačno, a izvršno je danom dostavljanja nadležnom sudu.

Član 5.

            Protiv rešenja Narodne banke Srbije o ispunjenosti uslova za pokretanje postupka stečaja iz člana 4. ovog zakona može se pokrenuti upravni spor, u skladu sa zakonom kojim se uređuju kreditne institucije, zakonom kojim se uređuje osiguranje i zakonom kojim se uređuje finansijski lizing.

            U upravnom sporu protiv rešenja iz stava 1. ovog člana sud ne može rešiti upravnu stvar za čije je rešavanje zakonima iz tog stava i ovim zakonom utvrđena nadležnost Narodne banke Srbije.

            Tužbom protiv rešenja iz stava 1. ovog člana može se tražiti samo utvrđenje nezakonitosti i poništaj tog rešenja i, ako se ne traži u posebnom postupku, naknada štete.

            Ako je rešenje Narodne banke Srbije poništeno u upravnom sporu, pa u ponovnom postupku Narodna banka Srbije donese novo rešenje o ispunjenosti uslova za pokretanje postupka stečaja, pravne posledice pokretanja postupka stečaja nastupaju danom isticanja prvog oglasa o otvaranju postupka stečaja na oglasnoj i elektronskoj oglasnoj tabli nadležnog suda.

Član 6.

            Rešenje o ispunjenosti uslova za pokretanje postupka stečaja iz člana 4. ovog zakona dostavlja se banci, društvu za osiguranje i davaocu finansijskog lizinga, Agenciji i nadležnom sudu, koji je dužan da najkasnije prvog narednog radnog dana od dana prijema ovog rešenja donese rešenje o otvaranju stečajnog postupka nad bankom, društvom za osiguranje ili davaocem finansijskog lizinga (u daljem tekstu: stečajni dužnik).

            Agencija, kao stečajni upravnik banaka, društava za osiguranje i davalaca finansijskog lizinga, je u obavezi da izvrši sve radnje i podnese zahteve nadležnim javnim registrima u Republici Srbiji, da se izvrši upis postupka stečaja.

Član 7.

            Nadležni sud je dužan da u rešenju o otvaranju stečajnog postupka iz člana 6. ovog zakona odredi rok koji ne može biti kraći od 30, niti duži od 120 dana od dana objavljivanja oglasa o otvaranju stečajnog postupka u “Službenom glasniku Republike Srbije” u kom roku poverioci mogu prijaviti svoja obezbeđena i neobezbeđena potraživanja.

            Svim poveriocima mora da bude obezbeđen jednak tretman u skladu sa zakonom.

2. Organi postupka stečaja

Član 8.

            Organi postupka stečaja su stečajni sudija, stečajni upravnik i odbor poverilaca.

            Agencija vrši funkciju stečajnog upravnika, u skladu sa ovim zakonom i zakonom kojim se uređuje pravni položaj i poslovi ove agencije.

            Na predlog Agencije, stečajni sudija bira i razrešava članove odbora poverilaca, vodeći računa o visini njihovih potraživanja.

            Odbor poverilaca ima pet članova.

3. Posledice otvaranja stečajnog postupka

3.1. Nastupanje pravnih posledica

Član 9.

            Pravne posledice otvaranja stečajnog postupka nastupaju danom objavljivanja oglasa o otvaranju tog postupka na oglasnoj i elektronskoj oglasnoj tabli nadležnog suda.

3.2. Osigurani depoziti banke u stečaju

Član 10.

            Agencija je dužna da isplati osigurane depozite deponentima banke nad kojom je otvoren stečajni postupak, u skladu sa zakonom kojim se uređuje osiguranje depozita.

3.3. Osigurani iznosi potraživanja klijenata banke člana Fonda za zaštitu investitora

Član 11.

            Agencija je dužna da isplati osigurane iznose potraživanja klijenata banke člana Fonda za zaštitu investitora nad kojom je otvoren stečajni postupak, do visine osiguranih potraživanja, u skladu sa zakonom kojim se uređuje tržište kapitala.

3.4. Prenos portfelja osiguranja društva za osiguranje

Član 12.

            Agencija, u roku od 30 dana od dana otvaranja stečajnog postupka, putem javnog poziva, započinje postupak prenosa celog ili dela portfelja osiguranja, saglasno raspoloživim novčanim sredstvima stečajnog dužnika i isplatnim redovima, u skladu sa ovim zakonom.

            Uz prenos portfelja osiguranja na društvo za osiguranje koje preuzima portfelj osiguranja, prenose se i odgovarajuća novčana sredstva, pri čemu je Agencija dužna da utvrdi raspoloživost aktive koja se prenosi.

            Narodna banka Srbije daje saglasnost na izbor društva za osiguranje koje preuzima portfelj osiguranja u roku od 15 dana od dana prijema predloga Agencije. Pri odlučivanju o davanju te saglasnosti Narodna banka Srbije procenjuje sposobnost predloženog društva za osiguranje da preuzme portfelj osiguranja.

            Prenos portfelja osiguranja vrši se ugovorom koji se zaključuje između Agencije, stečajnog dužnika i društva za osiguranje - preuzimaoca portfelja, u roku od dva radna dana od dana dobijanja saglasnosti iz stava 3. ovog člana.

            O zaključenju ugovora iz stava 4. ovog člana Agencija je dužna da, putem oglasa u sredstvima javnog informisanja u najmanje dva visokotiražna dnevna lista koja se distribuiraju na teritoriji Republike Srbije, kao i na internet stranici Agencije, obavesti osiguranike i druge korisnike u roku od dva radna dana od dana zaključenja ugovora.

            Ukoliko se rizik nalazi u inostranstvu ili državi članici u kojoj je preuzeta obaveza, prenos portfelja se objavljuje u skladu sa propisima te države.

            Na prenos portfelja osiguranja shodno se primenjuju odredbe zakona kojim se uređuje osiguranje.

3.5. Pobijanje pravnih radnji

Član 13.

            Agencija i poverioci imaju pravo pobijanja pravnih poslova i pravnih radnji u kojima se utvrdi da je stečajni dužnik pogodovao poverioce, u smislu zakona kojim se uređuje stečaj pravnih lica, osim pravnih poslova i pravnih radnji koje u vezi sa postupkom restrukturiranja banke preduzima Narodna banka Srbije, u skladu sa zakonom kojim se uređuju kreditne institucije.

            Pravni poslovi i pravne radnje iz stava 1. ovog člana mogu se pobijati ako su izvršeni u roku od šest meseci pre dana nastupanja pravnih posledica pokretanja postupka stečaja, a u roku od godinu dana ako su ti poslovi izvršeni sa povezanim licem banke, društva za osiguranje i davaoca finansijskog lizinga.

            Rokovi iz stava 2. ovog člana počinju da teku od dana nastupanja pravnih posledica pokretanja postupka likvidacije u slučaju da se postupak stečaja sprovodi na predlog likvidacionog upravnika odnosno Agencije, kada se utvrdi da imovina banke, društva za osiguranje ili davaoca finansijskog lizinga u postupku likvidacije (u daljem tekstu: likvidacioni dužnik) nije dovoljna da podmiri sva potraživanja poverilaca.

            Povezana lica, u smislu stava 2. ovog člana, imaju značenje utvrđeno zakonom kojim se uređuju kreditne institucije u slučaju stečaja ili likvidacije banke, odnosno značenje utvrđeno zakonom kojim se uređuje osiguranje u slučaju stečaja ili likvidacije društva za osiguranje ili zakonom kojim se uređuje finansijski lizing u slučaju stečaja ili likvidacije davaoca finansijskog lizinga.

            Pravni poslovi i pravne radnje iz stava 1. ovog člana pobijaju se tužbom koja se može podneti najkasnije u roku od 12 meseci od dana nastupanja pravnih posledica pokretanja postupka stečaja.

3.6. Zabrana prodaje dužnika kao pravnog lica

Član 14.

            U postupku stečaja nad bankom, društvom za osiguranje i davaocem finansijskog lizinga nije dozvoljena prodaja stečajnog dužnika kao pravnog lica.

4. Obaveze Agencije

Član 15.

            Agencija je dužna da, u roku od 60 dana od dana nastupanja pravnih posledica otvaranja stečajnog postupka, odnosno od dana preuzimanja imovine i prava stečajnog dužnika, izvrši popis imovine stečajnog dužnika i sačini početni stečajni bilans koji sadrži, po hronološkom redu, informacije o svim transakcijama stečajnog dužnika, koje su zaključene u periodu od šest meseci pre otvaranja stečajnog postupka.

            Zajedno sa popisom imovine i početnim stečajnim bilansom iz stava 1. ovog člana, Agencija je dužna da pripremi i dostavi nadležnom sudu i odboru poverilaca izveštaj koji sadrži podatke o:

            1) aktivi, odnosno imovini stečajnog dužnika, uključujući i investicije u druga pravna lica, u dinarima ili u stranoj valuti, po osnovu ugovora o kreditima i garancijama i ugovora o kupoprodaji;

            2) pasivi stečajnog dužnika, odnosno obavezama iz ugovora na osnovu kojih se imovina nalazi u posedu trećih lica, uključujući ugovore o izdavanju, zakupu i sredstvima obezbeđenja;

            3) svim transakcijama koje je stečajni dužnik zaključio u periodu od 180 dana pre dana nastupanja pravnih posledica otvaranja stečajnog postupka;

            4) poslovima koje je stečajni dužnik obavljao u ime i za račun drugih pravnih lica.

            U popisu imovine i početnom stečajnom bilansu iz stava 1. ovog člana, vrednosti imovine iskazuju se po knjigovodstvenoj i procenjenoj vrednosti, a procenu vrednosti imovine vrši ovlašćeno stručno lice (procenitelj, sudski veštak ili licencirani ovlašćeni revizor) u skladu sa aktima Agencije koji se primenjuju u postupcima unovčenja imovine.

            Na osnovu procene naplativosti potraživanja koju je izvršilo ovlašćeno stručno lice iz stava 3. ovog člana, a u vezi sa postojećim sredstvima obezbeđenja potraživanja, u knjigovodstvenoj evidenciji stečajnog dužnika, nakon donošenja odluke kojom se odobrava otpis potraživanja koja su procenjena sa iznosom naplativosti 0,00 dinara, vrši se otpis, odnosno umanjenje potraživanja prema dužnicima stečajnog dužnika, u skladu sa Međunarodnim standardima finansijskog izveštavanja, u smislu zakona kojim se uređuje računovodstvo.

            Agencija je dužna da izveštaj o stanju stečajne mase i toku postupka stečaja kvartalno ažurira i objavljuje na internet stranici Agencije.

Član 16.

            Nakon otvaranja stečajnog postupka, Agencija je dužna da, bez odlaganja, pojedinačno dostavlja obaveštenja poznatim poveriocima stečajnog dužnika koji imaju evidentirano potraživanje od stečajnog dužnika.

            Obaveštenje iz stava 1. ovog člana sadrži informacije o rokovima i sankcijama koje se odnose na date rokove, o načinu podnošenja prijava potraživanja ili primedbi koje se tiču tih potraživanja i o drugim utvrđenim merama sprovođenja stečajnog postupka.

            Agencija je dužna da utvrdi osnovanost i visinu prijavljenih potraživanja poverilaca u roku od šest meseci od dana isteka roka za njihovo prijavljivanje.

            Ispitno ročište na kome će se sačiniti konačna lista o svim prijavama potraživanja održaće se najkasnije u roku od 60 dana od dana isteka roka iz stava 3. ovog člana.

Član 17.

            Agencija može odlučiti da troškove stečajnog postupka privremeno obezbedi iz sopstvenih sredstava, uz pravo na povraćaj ovih sredstava nakon formiranja stečajne mase u meri koja je dovoljna za namirenje tih troškova.

5. Namirenje poverilaca

5.1. Isplata troškova

Član 18.

            Stečajni dužnik na teret stečajne mase, kao troškove postupka, a pre namirenja stečajnih poverilaca, isplaćuje:

            1) neisplaćene neto zarade zaposlenih u visini minimalnih zarada za poslednjih godinu dana pre otvaranja postupka stečaja, osim lica koja su bili članovi organa upravljanja stečajnog dužnika;

            2) neisplaćene doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje zaposlenih za poslednje dve godine pre otvaranja postupka stečaja, osim lica koja su bili članovi organa upravljanja stečajnog dužnika;

            3) mesečne zarade lica u radnom odnosu kod stečajnog dužnika;

            4) troškove koji terete imovinu stečajnog dužnika i troškove unovčenja te imovine;

            5) troškove sprovođenja postupka stečaja;

            6) potraživanja Fonda za restrukturiranje po osnovu troškova i eventualnih gubitaka koje je taj fond pretrpeo kao posledicu bilo kakvih doprinosa datih za potrebe finansiranja restrukturiranja u skladu sa zakonom kojim se uređuju kreditne institucije;

            7) potraživanja Agencije po osnovu isplate osiguranog iznosa depozita, odnosno osiguranog iznosa potraživanja, u smislu zakona kojim se uređuje zaštita investitora, zajedno sa troškovima koje Agencija ima u postupku isplate tih iznosa, potraživanja Agencije nastala po osnovu korišćenja sredstava fonda za osiguranje depozita, u skladu sa zakonom kojim se uređuju kreditne institucije;

            8) druge troškove i obaveze nastale posle otvaranja postupka stečaja.

            Troškove iz stava 1. ovog člana stečajni dužnik isplaćuje mesečno, u skladu sa dinamikom priliva novčanih sredstava, a nakon donošenja rešenja stečajnog sudije o odobravanju troškova.

            Ministar nadležan za poslove finansija propisuje osnove i merila za određivanje nagrade za rad i naknade stvarnih troškova Agencije za obavljanje poslova iz ovog zakona.

5.2. Isplatni redovi

Član 19.

            Potraživanja poverilaca banke u stečaju utvrđuju se na ispitnom ročištu i isplaćuju po sledećim redovima prioriteta (isplatni redovi):

            1) potraživanja po osnovu javnih prihoda dospela u poslednja tri meseca pre otvaranja postupka stečaja, osim doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje zaposlenih;

            2) potraživanja Narodne banke Srbije, uključujući i potraživanja po osnovu kredita odobrenih banci koja nisu namirena u potpunosti zbog razlike u vrednosti sredstava obezbeđenja;

            3) potraživanja po osnovu:

            - depozita osiguranih u smislu zakona kojim se uređuje osiguranje depozita iznad osiguranog iznosa i

            - depozita koji bi bili depoziti osigurani u smislu zakona kojim se uređuje osiguranje depozita da nisu položeni preko ogranka banke iz Republike Srbije koji posluje u trećoj državi, sa primenom u skladu sa članom 42. ovog zakona;       

            4) potraživanja poverilaca po osnovu depozita koji nisu osigurani u smislu zakona kojim se uređuje osiguranje depozita, osim depozita koji ispunjavaju uslove iz tačke 7) ovog stava;

            5) potraživanja drugih poverilaca, osim iz tač. 6) do 11) ovog stava;

            6) potraživanja lica povezanih sa kreditnom institucijom na dan otvaranja stečajnog postupka u smislu zakona kojim se uređuju kreditne institucije, izuzev potraživanja iz tač. 7) do 11) ovog stava i potraživanja po osnovu osnovnog akcijskog kapitala koje se namiruje iz viška deobne mase u skladu sa zakonom kojim se uređuje stečaj pravnih lica;

            7) potraživanja koja ispunjavaju sledeće uslove:

         ugovoreni rok dospeća je najmanje godinu dana,

         potraživanje nije nastalo po osnovu derivata, niti sadrži ugrađene derivate i

         relevantna ugovorna dokumentacija i, gde je to primenljivo, prospekt koji uređuje predmetno potraživanje, sadrži odredbu kojom je izričito ugovoreno da će to potraživanje biti u nižem isplatnom redu od potraživanja iz tačke 5) ovog stava i odredbu kojom se poverilac saglašava da to potraživanje može biti otpisano ili konvertovano i kojom pristaje na sva smanjenja, konverziju ili poništenje glavnice ili neizmirenog iznosa tog potraživanja kao posledicu preduzimanja mera Narodne banke Srbije u skladu sa zakonom kojim se uređuju kreditne institucije;

            8) potraživanja matičnog društva prema banci koja je njegovo zavisno društvo, a koja nije utvrđena kao lice za restrukturiranje u smislu zakona kojim se uređuju kreditne institucije, po osnovu obaveze koju je ta banka preuzela za potrebe ispunjenja minimalnog zahteva za kapitalom i podobnim obavezama;

            9) potraživanja po osnovu subordiniranih obaveza banke koje nisu uključene u obračun elemenata kapitala te institucije;

            10) potraživanja po osnovu instrumenata uključenih u obračun dopunskog kapitala banke;

            11) potraživanja po osnovu instrumenata uključenih u obračun dodatnog osnovnog kapitala banke.

            Dužnički instrumenti sa varijabilnom kamatnom stopom koja se obračunava na osnovu široko korišćene referentne stope i dužnički instrumenti koji nisu izraženi u domaćoj valuti izdavaoca, pod uslovom da su glavnica, otplata i kamata izraženi u istoj valuti, ne smatraju se dužničkim instrumentima sa ugrađenim derivatima iz stava 1. tačka 7) druga alineja ovog člana, samo zbog tih karakteristika.

Član 20.

            Potraživanja poverilaca društava za osiguranje u stečaju utvrđuju se na ispitnom ročištu i isplaćuju po sledećim redovima prioriteta (isplatni redovi):

            1) potraživanja poverilaca po osnovu ugovora o osiguranju i reosiguranju života, do visine obaveza iskazanih u sredstvima matematičke rezerve u skladu sa zakonom kojim se uređuje osiguranje;

            2) potraživanja poverilaca po osnovu ugovora o osiguranju od posledica nezgoda;

            3) potraživanja poverilaca po osnovu ugovora o osiguranju svih ostalih vrsta osiguranja;

            4) potraživanja poverilaca po osnovu ugovora o reosiguranju svih ostalih vrsta osiguranja;

            5) potraživanja po osnovu javnih prihoda dospela u poslednja tri meseca pre pokretanja postupka stečaja, osim doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje;

            6) potraživanja ostalih poverilaca;

                        7) potraživanja poverilaca koji su povezana lica sa stečajnim dužnikom u smislu zakona kojim se uređuje stečaj na dan otvaranja stečajnog postupka ili u periodu od godinu dana pre tog dana, osim poverilaca iz tačke 8) ovog stava;

            8) potraživanja poverilaca koji su akcionari društva za osiguranje, odnosno članova (osiguranika) društva za uzajamno osiguranje.

Član 21.

            Potraživanja poverilaca davaoca finansijskog lizinga u stečaju utvrđuju se na ispitnom ročištu i isplaćuju po sledećim redovima prioriteta (isplatni redovi):

            1) potraživanja po osnovu javnih prihoda dospela u poslednja tri meseca pre otvaranja postupka stečaja, osim doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje zaposlenih;

            2) potraživanja Narodne banke Srbije;

            3) potraživanja ostalih neobezbeđenih poverilaca;

            4) potraživanja nastala dve godine pre otvaranja stečajnog postupka po osnovu zajmova, kao i drugih pravnih radnji koje u ekonomskom pogledu odgovaraju odobravanju zajmova u delu u kojem ti zajmovi nisu obezbeđeni, a koji su stečajnom dužniku odobrila lica povezana sa stečajnim dužnikom u smislu člana 13. stav 4 ovog zakona, osim lica koja se u okviru svoje redovne delatnosti bave davanjem kredita i zajmova;

                        5) potraživanja poverilaca koji su povezana lica sa stečajnim dužnikom u smislu zakona kojim se uređuje stečaj na dan otvaranja stečajnog postupka ili u periodu od godinu dana pre tog dana, osim poverilaca iz tačke 6) ovog stava;

            6) potraživanje poverilaca koji su akcionari ili članovi davaoca finansijskog lizinga, izuzev potraživanja po osnovu osnivačkog kapitala koje se namiruje iz viška deobne mase u skladu sa zakonom kojim se uređuje stečaj pravnih lica.

Član 22.

            Isplatni redovi stečajnih poverilaca i prioriteti iz čl. 19. do 21. ovog zakona utvrđuju se u odnosu na stanje na dan otvaranja stečajnog postupka i ne mogu se menjati naknadnim prenosom ili ustupanjem potraživanja ili promenom poverilaca na drugi način tako da prijemnik potraživanja bude u višem isplatnom redu u kom ne bi mogao biti prenosilac potraživanja (npr. ugovorom o prenosu lice povezano sa stečajnim dužnikom prenese potraživanja po osnovu neosiguranog depozita licu koje nije povezano sa stečajnim dužnikom koje onda traži da bude u višem isplatnom redu).

6. Primena zakona kojim se uređuje stečaj pravnih lica

Član 23.

            Na postupak stečaja banaka, društava za osiguranje i davalaca finansijskog lizinga, ako ovim zakonom nije drukčije određeno, primenjuju se odredbe zakona kojim se uređuje stečaj pravnih lica, izuzev odredaba o prethodnom stečajnom postupku, skupštini poverilaca, nacionalnim standardima za upravljanje stečajnom masom i kodeksom etike koje propisuje ministar nadležan za poslove privrede, Agenciji za licenciranje stečajnih upravnika i reorganizaciji.

III. POSTUPAK LIKVIDACIJE

Član 24

            Nadležni sud je dužan da najkasnije prvog narednog radnog dana od dana prijema rešenja Narodne banke Srbije o ispunjenosti uslova za pokretanje postupka likvidacije nad bankom, društvom za osiguranje ili davaocem finansijskog lizinga donese rešenje o pokretanju postupka likvidacije nad bankom, društvom za osiguranje ili davaocem finansijskog lizinga.

            Agencija, kao likvidacioni upravnik banaka, društava za osiguranje i davalaca finansijskog lizinga, je u obavezi da izvrši sve radnje i podnese zahteve nadležnim javnim registrima u Republici Srbiji, da se izvrši upis postupka likvidacije.

Član 25.

            Nakon pokretanja postupka likvidacije, Agencija je dužna da postupi uz shodnu primenu člana 16. ovog zakona.

            Agencija može u toku postupka likvidacije izvršiti prenos celog ili dela portfelja osiguranja, shodnom primenom odredaba člana 12. ovog zakona.

            Agencija je dužna da izveštaj o stanju likvidacione mase i toku postupka likvidacije kvartalno ažurira i objavljuje na internet stranici Agencije.

            Agencija je dužna da isplati osigurane depozite deponentima banke nad kojom je pokrenut postupak likvidacije, u skladu sa zakonom kojim se uređuje osiguranje depozita.

Član 26.

            Odredbe zakona kojim se uređuje stečaj pravnih lica i odredbe ovog zakona kojima se uređuje postupak stečaja, shodno se primenjuju i kod postupka likvidacije, osim odredaba kojima se uređuje odbor poverilaca, razlučni i izlučni poverioci, pobijanje pravnih radnji i isplatni redovi.

Član 27.

            Organi postupka likvidacije su likvidacioni sudija i likvidacioni upravnik.

            Agencija vrši funkciju likvidacionog upravnika, u skladu sa ovim zakonom i zakonom kojim se uređuje pravni položaj i poslovi ove agencije.

Član 28.

            Ako Agencija u postupku likvidacije banke, društva za osiguranje i davaoca finansijskog lizinga utvrdi da su ispunjeni uslovi za pokretanje postupka stečaja, odmah će podneti predlog nadležnom sudu za pokretanje postupka stečaja nad bankom, društvom za osiguranje i davaocem finansijskog lizinga u likvidaciji.

            U slučaju iz stava 1. ovog člana, radnje sprovedene u postupku likvidacije važe i u postupku stečaja.

Član 29.

            Postupak dobrovoljne likvidacije sprovodi se nad kreditnom institucijom čija je skupština donela odluku o prestanku rada banke, odnosno kreditne institucije, uz prethodnu saglasnost Narodne banke Srbije koja se daje rešenjem u skladu sa odredbama zakona kojim se uređuju kreditne institucije.

Postupak dobrovoljne likvidacije sprovodi se, uz prethodnu saglasnost Narodne banke Srbije, nad društvom za osiguranje i davaocem finansijskog lizinga, čija je skupština donela odluku o prestanku rada tog lica.

Predsednik izvršnog odbora/direktor lica iz stava 2. ovog člana čija je skupština donela odluku o prestanku rada, dužan je da podnese zahtev za davanje saglasnosti za sprovođenje postupka dobrovoljne likvidacije Narodnoj banci Srbije, najkasnije narednog radnog dana od dana donošenja te odluke.

Uz zahtev iz stava 3. ovog člana predsednik izvršnog odbora/direktor je dužan da podnese dokaze da društvo za osiguranje ili davalac finansijskog lizinga raspolaže imovinom čija je vrednost dovoljna da se iz nje namire potraživanja svih deponenata/poverilaca, kao i drugu dokumentaciju.

Narodna banka Srbije rešenjem odlučuje o zahtevu iz stava 3. ovog člana, u roku od 60 dana od dana prijema tog zahteva.

Rešenje iz stava 5. ovog člana je konačno.

Narodna banka Srbije može bliže propisati sadržinu dokumentacije iz stava 4. ovog člana.

Član 30.

            Ako Narodna banka Srbije da saglasnost za sprovođenje postupka dobrovoljne likvidacije nad bankom, odnosno kreditnom institucijom, društvom za osiguranje ili davaocem finansijskog lizinga, taj postupak se sprovodi u skladu sa zakonom kojim se uređuju privredna društva.

            Pravne posledice postupka dobrovoljne likvidacije nastaju danom dostavljanja rešenja Narodne banke Srbije iz člana 29. ovog zakona banci, društvu za osiguranje, davaocu finansijskog lizinga i Agenciji.

            Ako Narodna banka Srbije odbije zahtev iz člana 29.. ovog zakona, pokrenuće postupak prinudne likvidacije, odnosno postupak stečaja banke, društva za osiguranje ili davaoca finansijskog lizinga, u skladu sa ovim zakonom.

            Na likvidacionog upravnika banke, društva za osiguranje i davaoca finansijskog lizinga u postupku dobrovoljne likvidacije shodno se primenjuju odredbe propisa kojim se uređuju kreditne institucije, osiguranje i finansijski lizing, koje se odnose na uslove za obavljanje funkcije člana organa upravljanja odnosno člana uprave.

            Narodna banka Srbije vrši posredni i neposredni nadzor nad postupkom dobrovoljne likvidacije banke, društva za osiguranje i davaoca finansijskog lizinga, u skladu sa propisima kojim se uređuju kreditne institucije, osiguranje i finansijski lizing.

            Ako u toku vršenja nadzora iz stava 5. ovog člana Narodna banka Srbije utvrdi da su ugrožena prava deponenata/poverilaca, doneće rešenje o prinudnoj likvidaciji banke, društva za osiguranje ili davaoca finansijskog lizinga.

            Skupština banke, društva za osiguranje ili davaoca finansijskog lizinga usvaja izveštaj o sprovedenoj likvidaciji, završni likvidacioni bilans i izveštaj licenciranog ovlašćenog revizora o ovom bilansu, kao i predlog o raspodeli likvidacionog ostatka, po prethodno pribavljenoj saglasnosti Narodne banke Srbije.

Član 31.

            U slučaju likvidacije društva za uzajamno osiguranje, imovina društva koristi se za povraćaj uloga osnivačima i podelu između članova (osiguranika), srazmerno visini njihovog uplaćenog doprinosa u poslednje tri godine.

Član 32.

            Radi izmirivanja obaveza iz nastalih, a neprijavljenih šteta, kao i šteta u sporu sredstva za isplatu tih šteta obezbeđuju se i rezervišu u završnom likvidacionom bilansu društva za osiguranje, u skladu sa pravilima o kriterijumima i načinu obračunavanja rezervisanih šteta, isključivo ukoliko su poverioci podneli blagovremenu prijavu potraživanja uslovnog karaktera nadležnom sudu.

            Sredstva iz stava 1. ovog člana čine sastavni deo likvidacione mase.

Član 33.

            Ako po okončanju postupka likvidacije preostanu sredstva, ta sredstva se dele akcionarima odnosno članovima likvidacionog dužnika saglasno pravima iz akcija odnosno udela i u visini koja je srazmerna učešću u akcionarskom odnosno osnovnom kapitalu likvidacionog dužnika.

            Potraživanja poverilaca koja nisu prijavljena do dana deobe likvidacione mase, izmiriće, po okončanju postupka likvidacije, lica u čiju je korist uplaćen ostatak likvidacione mase posle glavne deobe, i to samo do visine vrednosti preuzete imovine.

            Tužbu za isplatu potraživanja iz stava 2. ovog člana poverioci podnose protiv lica u čiju je korist uplaćen ostatak likvidacione mase, najkasnije u roku od dve godine nakon okončanja postupka likvidacije, odnosno likvidacione mase u slučaju da se nakon okončanja postupka likvidacije, postupak nastavi nad delom likvidacione mase.

IV. ODREDBE KOJE SE PRIMENjUJU NAKON PRISTUPANjA REPUBLIKE SRBIJE EVROPSKOJ UNIJI

Član 34.

            Od dana pristupanja Republike Srbije Evropskoj uniji, odredbe ovog zakona koje se odnose na stečaj, odnosno likvidaciju, shodno se primenjuju na sprovođenje postupka stečaja, odnosno likcidacije nad ograncima banaka i društava za osiguranje, sa sedištem u Republici Srbiji, koji se nalaze u drugim državama članicama, osim ako ovom glavom zakona nije propisano nešto drugo.

Član 35.

            Pojedini pojmovi, u smislu ovog zakona, imaju sledeća značenja:

            - država članica je država koja je članica Evropske unije ili država potpisnica Ugovora o Evropskom ekonomskom prostoru

            - treća država je država koja nije Republika Srbija, odnosno druga država članica.

Član 36.

            Agencija je, kao stečajni odnosno likvidacioni upravnik banaka, društava za osiguranje i davalaca finansijskog lizinga, u obavezi da izvrši sve zakonom propisane radnje i podnese zahteve nadležnim registrima nepokretnosti, registrima privrednih subjekata ili drugim nadležnim javnim registrima, u državi članici u kojoj posluju ogranci ovih društava radi upisa postupka stečaja, odnosno likvidacije.

            Troškovi upisa iz prethodnog stava ovog člana predstavljaju troškove stečajnog, odnosno likvidacionog postupka.

Član 37.

            Od dana pristupanja Republike Srbije Evropskoj uniji, odluke Narodne banke Srbije i nadležnih organa u Republici Srbiji iz čl. 2. do 7. ovog zakona se, bez dodatnih formalnosti, priznaju na teritoriji svih drugih država članica i u njima proizvode pravno i drugo dejstvo istog dana kada ta dejstva proizvedu u Republici Srbiji.

            Odluka o pokretanju postupka stečaja, odnosno likvidacije nad bankom ili društvom za osiguranje koje ima ogranak u Republici Srbiji, a koju je doneo nadležni organ države članice u kojoj ta banka ili društvo za osiguranje ima sedište, ima direktno dejstvo na teritoriji Republike Srbije, bez posebnog postupka priznanja i izvršenja, odmah nakon što postane izvršna u državi članici.

Član 38.

            Od dana pristupanja Republike Srbije Evropskoj uniji, Narodna banka Srbije i nadležni sud su u obavezi da pre donošenja odluka o otvaranju stečajnog postupka, odnosno pokretanju postupka likvidacije, ili ukoliko to nije moguće neposredno nakon donošenja ovih odluka obaveste nadležne organe države članice u kojima su osnovani i posluju ogranci banke i društva za osiguranje o tim odlukama.

            Obaveštenje iz stava 1. ovog člana sadrži informacije o posledicama koje će stečajni, odnosno likvidacioni postupak proizvesti.

            Obaveštenje iz stava 1. ovog člana dostavlja se svakom poznatom poveriocu društva za osiguranje zasebno, na srpskom jeziku, na posebnom obrascu na kom se na svim službenim jezicima Evropske unije nalazi naslov “Poziv za prijavu potraživanja i rokovi koji se moraju poštovati”.

            Agencija je dužna da objavi izvod iz rešenja o pokretanju postupka stečaja, odnosno likvidacije, na engleskom jeziku o otvaranju stečajnog postupka, odnosno pokretanju postupka likvidacije u Službenom listu Evropske unije i u najmanje dva nacionalna lista u svakoj od država članica u kojima posluju ogranci stečajnog dužnika, odnosno likvidacionog dužnika.

            U izvodu iz rešenja iz stava 4. ovog člana navodi se:

1)         naziv i adresa suda nadležnog za vođenje postupka stečaja odnosno likvidacije;

2)         pravo koje se primenjuje na postupak stečaja odnosno likvidacije;

3)         naziv stečajnog upravnika - Agencija za osiguranje depozita;

4)         rok za prijavu potraživanja i pravne posledice propuštanja da se prijavi potraživanje.

            Izuzetno od stava 3. ovog člana, obaveštenje iz stava 1. ovog člana se poznatim imaocima potraživanja dostavlja na službenom jeziku ili jednom od službenih jezika države članice u kojoj se nalazi prebivalište, uobičajeno mesto boravka ili sedište tog poverioca.

            Svaki poverilac koji ima sedište, prebivalište ili uobičajeno mesto boravka u državi članici Evropske unije (u daljem tekstu: država članica) ili u trećoj državi izvan Republike Srbije, uključujući i organe javne vlasti država članica ili treće države, ima pravo da prijavi potraživanje ili da podnese primedbe koje se tiču potraživanja u pisanom obliku, u skladu sa zakonom i u rokovima iz člana 7. stav 1. ovog zakona.

            Prijavu potraživanja poverilaca iz prethodnog stava ovog člana, mora prevesti sudski tumač na srpski jezik.

Član 39.

            Agencija, kao stečajni odnosno likvidacioni upravnik, u postupcima stečaja odnosno likvidacije ogranaka u državama članicama izvan Republike Srbije i lica koja ona ovlasti posebnim ovlašćenjem, od dana pristupanja Republike Srbije Evropskoj uniji, imaju prava i ovlašćenja izvršavanja svih poslova iz delokruga rada Agencije, kao stečajnog odnosno likvidacionog upravnika, jednaka onima koja imaju i na teritoriji Republike Srbije, osim ovlašćenja da sprovodi prinudne mere.

            Prilikom izvršavanja poslova iz stava 1. ovog člana, Agencija i ovlašćeno lice Agencije, u obavezi su da se pridržavaju prava države članice na čijem području preduzimaju radnje, posebno u vezi sa radnjama koje se tiču unovčenja imovine i pružanja informacija zaposlenima.

            Ukoliko se postupak stečaja odnosno likvidacije sprovodi nad bankom ili društvom za osiguranje iz države članice koje ima ogranak u Republici Srbiji, nadležni stečajni odnosno likvidacioni upravnik iz druge države članice u Republici Srbiji ima ovlašćenja jednaka onima koja ima u datoj državi članici osim ovlašćenja da primenjuje prinudne mere.

Član 40.

Od dana pristupanja Republike Srbije Evropskoj uniji, a ukoliko je stečajni dužnik ili likvidacioni dužnik imao ogranke izvan Republike Srbije, kao i u nekoj od država članica, izveštaj iz člana 15. stav 5, odnosno člana 25. stav 3. ovog zakona Agencija objavljuje na srpskom i engleskom jeziku.

Član 41.

            Ukoliko je otvoren stečajni postupak, odnosno pokrenut postupak likvidacije nad stečajnim/likvidacionim dužnikom u trenutku kada je ogranak ovog dužnika koji posluje u nekoj od država članica otpočeo kupovinu neke imovine, od dana pristupanja Republike Srbije Evropskoj uniji otvaranje stečajnog postupka, odnosno pokretanje postupka likvidacije u Republici Srbiji ne utiče na prava prodavca imovine da zadrži pravo vlasništva nad imovinom u skladu sa zakonom te države i ugovornim odredbama - pod uslovom da se u vreme otvaranja, odnosno pokretanja navedenog postupka ta imovina nalazi na teritoriji neke od država članice u kojoj posluje ogranak stečajnog dužnika, odnosno likvidacionog dužnika.

            Ukoliko je otvoren stečajni postupak, odnosno pokrenut postupak likvidacije nad stečajnim/likvidacionim dužnikom koji u tom trenutku prodaje svoju imovinu, nakon njene predaje, a od dana pristupanja Republike Srbije Evropskoj uniji, otvaranje postupka stečaja, odnosno pokretanje postupka likvidacije ne predstavlja osnov za raskid ugovora ili prekid prodaje i ne sprečava kupca imovine da nad njom stekne vlasništvo - pod uslovom da se u vreme otvaranja, odnosno pokretanja navedenog postupka ta imovina nalazi na teritoriji neke od država članica izvan područja Republike Srbije.

            St. 1. i 2. ovog člana ne isključuju mogućnost pokretanja postupka za utvrđivanje ništavosti ili pobijanje pravnih radnji u skladu sa važećim zakonima u Republici Srbiji.

Član 42.

            Od dana pristupanja Republike Srbije Evropskoj uniji, primenjuje se odredba člana 19. stav 1. tačka 3) alineja druga.

Član 43.

            Od dana pristupanja Republike Srbije Evropskoj uniji, rešenje Narodne banke Srbije i nadležnog suda iz člana 23. ovog zakona primenjuju se na celoj teritoriji Evropske unije i priznaju ih sve države članice, u skladu sa važećim propisima Evropske unije koji se odnose na priznanje odluka nadležnih organa zemalja članica.

            Rešenja iz stava 1. ovog člana se, nakon pristupanja Republike Srbije Evropskoj uniji, objavljuju u skladu sa članom 38. ovog zakona.

V. PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE

Član 44.

            Postupci stečaja i likvidacije banaka započeti po Zakonu o sanaciji, stečaju i likvidaciji banaka (“Službeni list SFRJ”, br. 84/89 i 63/90 i “Službeni list SRJ”, br. 37/93, 26/95, 28/96, 16/99, 44/99 i 53/01), Zakonu o prinudnom poravnanju, stečaju i likvidaciji (“Službeni list SFRJ”, broj 84/89 i “Službeni list SRJ”, br. 37/93 i 28/96), Zakonu o stečajnom postupku (“Službeni glasnik RS”, broj 84/04) i Zakonu o stečaju i likvidaciji banaka i društava za osiguranje (“Službeni glasnik RS”, br. 61/05, 116/08 i 91/10), nastaviće se po odredbama Zakona o stečaju (“Službeni glasnik RS”, br. 104/09, 99/11 - dr. zakon, 71/12 - US i 83/14), ovog zakona, osim člana 20. ovog zakona, i po članu 17. Zakona o stečaju i likvidaciji banaka i društava za osiguranje (“Službeni glasnik RS”, br. 61/05, 116/08 i 91/10).

            Ako je Narodna banka Srbije oduzela dozvolu za rad banke, a nadležni sud do dana stupanja na snagu ovog zakona nije doneo rešenje o otvaranju stečajnog postupka, odnosno o pokretanju postupka likvidacije, postupak stečaja, odnosno postupak likvidacije banke sprovešće se po odredbama ovog zakona.

            Postupci stečaja i likvidacije društava za osiguranje započeti po, Zakonu o privrednim društvima (“Službeni glasnik RS”, broj 125/04), Zakonu o stečajnom postupku (“Službeni glasnik RS”, broj 84/04), Zakonu o stečaju i likvidaciji banaka i društava za osiguranje (“Službeni glasnik RS”, br. 61/05, 116/08 i 91/10) i Zakonu o stečaju i likvidaciji banaka i društava za osiguranje (“Službeni glasnik RS”, br. 14/2015 i 44/2018 - dr.zakon) nastaviće se po odredbama Zakona o stečaju (“Službeni glasnik RS”, br. 104/09, 99/11 - dr. zakon, 71/12 - US i 83/14) i ovog zakona.

Član 45.

            Danom stupanja na snagu ovog zakona prestaje da važi Zakon o stečaju i likvidaciji banaka i društava za osiguranje (“Službeni glasnik RS”, br. br. 14/15 i 44/18 - dr. zakon).

Član 46.

            Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u “Službenom glasniku Republike Srbije”.

Izvor: Vebsajt Ministarstvo finansija, 07.05.2026.
Naslov: Redakcija